VSP-nieuwsbrief juni 2003

Deze nieuwsbrief bevat een speciaal dossier, dat de status van onderzoek en ontwikkeling rond Web Services bij diverse VSP-leden beschrijft.

Inhoudsopgave

VSP-event "Usability Engineering", 11 september
Op 11 september zal het VSP-event "Usability Engineering" plaatsvinden, bij lid EDM/LUC, rond gebruikersvrienelijkheid van software. Afspraak vanaf 16:00 uur.

VSP-werkgroep "Practical OO" opgericht
Het is zover: op 14 mei vond de opstartvergadering plaats van de VSP-werkgroep "Practical OO", over het in de praktijk realiseren van de geadverteerde voordelen van OO (Object Oriented)-technologie.

K.U.Leuven is erkend als Sun Center of Excellence
Door zijn erkenning als Sun Center of Excellence (als enige in de Benelux) zal de DistriNet onderzoeksgroep van de K.U.Leuven zijn computerinfrastructuur aanzienlijk kunnen uitbreiden. Alcatel Bell is co-sponsor.

Seminarie "Wanneer is outsourcing van softwareontwikkeling aan lage-lonenlanden zinvol?"
Op 8 oktober 2003 plant het Vlaams Software Platform, tezamen met Agoria Industria Automation, een seminarie over outsourcing van softwareontwikkeling aan lage-lonenlanden, een praktische aanpak van de voor- en nadelen.

Dossier: Web Services

R&D rond Web Services bij de V.U.B.
Binnen de SSEL-afdeling van de VUB wordt onderzoek verricht naar een geavanceerde Web Service Management Layer (WSML). Ook wordt verder onderzoek gedaan naar het inpassen van de de aspect-georiënteerde programmeertaal JAsCo (en JasCO.NET) in web services. Zo probeert men te komen tot een set van constinu evoluerende set van business rules in een voortdurend in ontwikkeling zijnde omgeving van service aanbieders.

R&D rond Web Services bij Ubizen
Beveiliging van web services is vooralsnog een gekend zwak punt. Ubizen doet onderzoek en ontwikkeling om de beveiliging van web services met hun toepassingen veilig te stellen.

R&D rond Web Services bij Siemens Atea
Siemens heeft reeds meerdere onderzoeksprojecten gedefiniëerd rond mobiele datatoepassingen voor het realiseren van beveiligde inter-operationele, electronische diensten. Belangrijke aspecten hierin zijn bijvoorbeeld security, "single sign on" en gefedereerde identiteiten (voor bijv. afrekeningen).

R&D rond Web Services bij Alcatel
De werkgroep ReNA profileert zich als het competentie-hoofdkwartier voor state-of-the-art Web service technologieën, met bijvoorbeeld vertegenwoordiging in W3C en deelname aan strategisch basisonderzoek met verschillende Vlaamse universiteiten. Alcatel is verder actief in The PARLAY Group, die een aantal open interfaces voor netwerkdiensten beschreef, en werkt aan web service interfaces om derde partner-applicatieleveranciers bandbreedte te garanderen.

VSP-event "Performance management in software engineering", 19 juni jl.

In de eerste lezing legde Rob Koreman (Agfa-Gevaert) uit hoe Agfa's wereldwijde IT-departement, GICS (Global Information and Communication Services), een succesvol Enterprise Program Management (EPM) op heeft gezet. Deze activiteiten leidden bij Agfa-Gevaert tot een Program Managers Office (PMO), met een drietal objectieven. Het moet ervoor zorgen dat de juiste projecten moeten worden opgeleverd, met de juiste middelen, dat de kwaliteit van projectmanagement wordt opgekrikt en dat projecten en programma's nog beter worden opgevolgd. Belangrijk hierin is dat de Key Performance Indicators, die bepaald zijn via de Balanced Score Card-methode, worden bijgehouden, niet alleen om de projecten op te volgen, maar ook om het proces aan te sturen dat continue verbeteringen moet tewerkstelligen. Rob Koreman ging uitgebreid in op de diverse dimensies die gemeten worden en besprak hierbij de verschillende invalshoeken en interesses van project leaders, project managers, line managers en CIO's. Het publiek werd getrakteerd op veel tips & tricks.

Als gevolg hierop liet Chantal Braem (Cap Gemini Ernst & Young), die bij Agfa-Gevaert dit proces mede begeleidde, de technologie zien die hiervoor wordt gebruikt. Uitgaande van het pakket BusinessEngine is deze door Agfa-Gevaert aangepast en blijkt zowel vooruitstrevend als praktisch te zijn. Er is een systeem opgezet dat alle aspecten bevat, maar waarbij de verschillende gebruikers, met verschillende interesses, ieder hun eigen gezichtspunt op het systeem hebben.

De tweede lezing, door Patrick Okerman (Inno.com) deelde met het publiek ervaringen die Inno.com heeft opgedaan met projectmanagement in ICT. Patrick Okerman gaf eerst een aantal nuttige vuistregels en ging daarna dieper in op de tools die Inno.com gebruikt, gecentreerd rond Portera Serviceport. Vervolgens werden de bijzoderheden besproken van projectmanagement in consultancy versus intern projectmanagement, en projectmanagement versus accountmanagement. Ter afsluiting werd een demo met een praktijkvoorbeeld getoond en besproken.

De presentaties zijn te vinden op het VSP-Extranet.

(terug)

VSP-event "Usability Engineering", 11 september

Op 11 september 2003 houdt het Vlaams Software Platform een VSP-event rond het onderwerp "Usability Engineering", vanaf 16:00 uur bij ons lid EDM/LUC in Diepenbeek. Op het ogenblik zijn we interessante sprekers rond dit vlak aan het afstemmen. Zodra de afspraken hierrond definitief zijn krijgt u (per e-mail) een uitnodiging met het volledige programma en zal dit verschijnen op de VSP-Website.

Op 23 oktober is overigens een VSP-event gepland rond "Aspect Oriënted Software Design" bij ons lidbedrijf Siemens Atea in Herentals, en op 11 december rond "Juridische aspecten van software-licenties" bij lidbedrijf LMS International in Leuven. Aanvang steeds 16:00 uur.

(terug)

VSP-werkgroep "Practical OO" opgericht

Doel hiervan was niet alleen om van elkaar te leren, maar ook om tot gemeenschappelijke thema's te komen om op verder te werken. Hiervan is ondertussen een verdere bevraging gaande om tot specifieke en doelgerichte activiteiten te komen binnen de werkgroep.

Meer info is te vinden op het VSP-Extranet.

(terug)

K.U.Leuven is erkend als Sun Center of Excellence

Het Center - één van de dertig in Europa, en het enige in de Benelux - is gevestigd in de laboratoria van DistriNet, een onderzoeksgroep binnen het departement Computerwetenschappen. Alcatel Bell is co-sponsor. In de samenwerkingsprojecten (Pepita en Scan) met Alcatel heeft de DistriNet onderzoeksgroep een component gebaseerde aanpak gevolgd voor het bouwen, aanpassen en beheren van protocolstapels. Deze aanpak laat toe op een kosteffectieve wijze stapels te bouwen, die beantwoorden aan de noden van het toestel, waarin ze zullen gebruikt worden. Eenmaal in gebruik is het eveneens mogelijk de stapels aan te passen of uit te breiden, hetgeen vele verbeteringen toelaat in draadloze of ad-hoc netwerken. Eenzelfde component gebaseerde aanpak wordt ook gevolgd voor het bouwen van embedded systemen.

Sinds zijn oprichting in 1984, heeft DistriNet een ruime ervaring verworven in het domein van systeemsoftware en gedistribueerde systemen . Het onderzoek is verbreed van zuiver gedistribueerde besturingssystemen naar platformen ter ondersteuning van complexe gedistribueerde applicaties. In de DistriNet laboratoria wordt op dit ogenblik een brede waaier van problemen bestudeerd gerelateerd tot computernetwerken, middleware, embedded systemen, multi agent systemen, beveiliging en Internet architecturen. Ondersteuning voor open systemen, software hergebruik en scheiding van belangen, software modellen en architecturen, dynamische configuratie en integratie, en tot slot, kwaliteit van dienstverlening zijn de belangrijkste onderzoeksobjectieven van de groep.

Meer informatie is te vinden op de Websites van DistriNet en deze van het departement.

(terug)

Seminarie "Wanneer is outsourcing van softwareontwikkeling aan lage-lonenlanden zinvol?"

Zodra de organisatie rond is volgt meer informatie op de VSP-Website, en wordt u uitgenodigd via e-mail.

Het seminarie belicht vanuit een praktisch oogpunt diverse aspecten rond het uitbesteden van softwareontwikkeling aan lage-lonenlanden. De hype rond het outsourcen van softwareontwikkeling in India lijkt gestabiliseerd. Diverse ondernemers hebben er ervaring mee opgedaan, zowel positieve als negatieve. Is India interessant, kan het voormalig Oostblok nieuwe opportuniteiten bieden, of is dergelijke outsourcing voor u niet zinvol? Wat zijn de ervaringen van anderen, is het voor uw bedrijf nuttig, en waar dan op te letten?

(terug)

Dossier: Web Services

"Web services" is een nieuwe en populaire standaard ingevoerd door het World Wide Web Consortium en wordt ondersteund door de grote namen zoals Microsoft, IBM, Sun, en veel meer grote en kleinere organisaties. De belofte die de "web services"- technologie poogt in te lossen, is deze van een transparante samenwerking tussen verschillende componenten, onafhankelijk van het platform waarop ze huizen of de taal waarin ze beschreven zijn.

"Web services" is een nieuwe en populaire standaard ingevoerd door het World Wide Web Consortium en wordt ondersteund door de grote namen zoals Microsoft, IBM, Sun, ... De belofte die de "web services"- technologie poogt in te lossen, is deze van een transparante samenwerking tussen verschillende componenten, onafhankelijk van het platform waarop ze huizen of de taal waarin ze beschreven zijn.

Op 3 april hield het Vlaams Software Platform reeds een VSP-event rond Web Services. De presentaties daarvan zijn te vinden op het VSP-Extranet.

Mocht een artikel u interesseren, dan kunt u contact opnemen met het VSP (tel. 02/706.8558) of direkt met de contactpersoon waarvan de contactgegevens in het artikel staan.

(terug)

R&D rond Web Services bij de Universiteit Gent

Daarnaast worden ook een reeks innovatieve toepassingen van de web service technologie onderzocht. Als voorbeeld vermelden we hier het inbedden van griddiensten in een web service raamwerk. Hierbij is het de bedoeling dat ongebruikte software- en hardware-resources door een reeks leveranciers op uniforme wijze en transparant aan gebruikers aangeboden worden. Op die manier krijgt de eindgebruiker toegang tot ongekende hoeveelheden rekenkracht, opslagcapaciteit, netwerkconnectiviteit en informatie, zonder dat het nodig is de onderliggende details (leverancier, locatie, fysische infrastructuur, ...) te kennen (naar analogie met de levering van elektriciteit, vanwaar de term "grid"). De goede werking van een dergelijk grid vergt inderdaad de samenwerking van talloze software componenten (bv. bewaking van resources, aanrekenen van resource-gebruik, reservaties, ...), die verspreid zijn over de hele wereld en bovendien heel heterogene karakteristieken vertonen (bv. qua implementatietaal en platform). Het is dan ook niet verwonderlijk dat recent door het Global Grid Forum (GGF [2]) een nieuwe standaard ontwikkeld werd, met name "Open Grid Service Architecture" (OGSA [3]), die sterk van het web service concept gebruikmaakt. Binnen dit kader focuseert het onderzoek van de Universiteit Gent zich vooral op het realiseren van intelligente scheduling-, monitoring- en reservatiediensten [4].

Web services worden ook gebruikt voor de communicatie tussen terminals en data-aanbieders. Web services geven immers de mogelijkheid om op een eenvoudige en platformonafhankelijke manier informatie uit te wisselen. Vooreerst kan een terminal "onderhandelen" met een data-aanbieder omtrent de inhoud en vorm van de aan te bieden data. Zo kan een terminal de data-aanbieder op de hoogte brengen van zijn actuele toestand (bv. ingestelde gebruikersvoorkeuren en het resterende batterijvermogen van de terminal). Anderzijds kan de data-aanbieder via een web service volledige programma's aanbieden. Al deze mogelijkheden worden verder ondersteund en mede mogelijk gemaakt door MPEG-21-technologie [5]. Dankzij de platformonafhankelijkheid van zowel web services als MPEG-21, wordt het mogelijk op een generieke manier nieuwe raamwerken te ontwikkelen. De ontwikkeling van tools voor het opzetten en het beheer van multimediatoepassingen, gebaseerd op het gebruik van web services en MPEG-technologie, vormt dan ook een belangrijk aandachtspunt binnen de Universiteit Gent [6].

Contactpersonen: Prof. Bart Dhoedt, tel. 09 264 99 66 en Prof. Rik Van de Walle

Referenties :
[1] Tom Verdickt, Bart Dhoedt, Frank Gielen, Piet Demeester, "Modelling the performance of CORBA using Layered Queueing Networks", te verschijnen in proceedings van EuroMicro2003, september 2003, Antalya, Turkije.
[2] Global Grid Forum : http://www.ggf.org
[3] Open Grid Service Architecture (OGSA) : http://www.ggf.org/ogsa-wg/
[4] Bruno Volckaert, Pieter Thysebaert, Filip De Turck, Bart Dhoedt, Piet Demeester, "Evaluation of Grid Scheduling Strategies through a Network-aware Grid Simulator", te verschijnen in Proceedings van PDPTA 2003, juni 2003, Las Vegas, US.
[5] Moving Picture Experts Group: http://mpeg.telecomitalialab.com/
[6] Robbie De Sutter, Sam Lerouge, Jeroen Bekaert, Boris Rogge, Dimitri Van De Ville, R. Van de Walle, "Dynamic adaptation of multimedia data for mobile applications'' Proceedings SPIE Internet Multimedia Management Systems, 2002, vol. 4862, pp. 240-248, Boston.

(terug)

R&D rond Web Services bij V.U.B.

Op het System and Software Engineering Lab (SSEL) van de VUB (Vrije Universiteit Brussel) zijn Web Services via verschillende invalshoeken geïntegreerd in het onderzoek. Concreet onderzoekt het SSEL de realisatie van een zogenaamde web service Management Laag (WSML) die in eerste instantie een web service-georiënteerde applicatie loskoppelt van de concrete web services die worden aangesproken. Een just-in-time selectie van concrete web services gebeurt dan door een selectiemodule die business rules bevat zoals de goedkoopste beschikbare services gebruiken of services gebruiken die een minimale performantie of beschikbaarheid garanderen. De WSML staat dan ook in voor het monitoren van alle gebruikte services zodat dynamisch van service kan veranderd worden als de beschikbaarheid wegvalt, de kwaliteit achteruitgaat of de prijs verhoogt.

Om dit alles te realiseren worden resultaten van hun onderzoek rond aspect-georiënteerde software ontwikkeling in component-gebaseerde software ontwikkeling gebruikt. Dit onderzoek resulteerde in een nieuwe aspect-georiënteerde taal, JAsCo. Deze taal laat toe aspecten te beschrijven die toegepast kunnen worden op componenten en webservices. JasCo laat toe om onafhankelijke, herbruikbare aspecten te beschrijven die op specifieke interacties toegepast kunnen worden. Ook introduceert JAsCo een nieuw onderliggend componentmodel dat toelaat om "at run-time" aspecten toe te voegen en te verwijderen.

Recent is deze aspecttaal uitgebreid tot JasCO.NET zodat aspecten ook, naast de Java wereld, binnen het .NET framework kunnen gebruikt worden. Bij deze gelegenheid is JasCO uitgebreid met extra hooks om specifiek op web service interacties te kunnen ingrijpen.

De huidige status van dit onderzoek toont reeds aan dat de combinatie van de aspect-georiënteerde programmeertechnieken die op het lab ontwikkeld werden kunnen gebruikt worden om tot een erg flexibel "plug-in"-systeem te komen voor aspecten op componenten en web services. Dit laat ons ook toe om een applicatie dynamisch te laten switchen naar andere web services op basis van aspecten die naar believen toegevoegd of verwijderd worden. Dit opent vooral veel mogelijkheden voor applicaties die moeten werken met een continu evoluerende set van business rules in een voortdurend in ontwikkeling zijnde omgeving van service aanbieders. In een verdere fase zal de WSML verder uitgebouwd worden om aspecten als billing, transaction management en security binnen hetzelfde framework te vatten.

Dit onderzoek wordt voor een groot deel uitgevoerd in nauwe samenwerking met Alcatel in het kader van het Mosaic project.

Contactpersoon: Bart Wydaeghe, e-mail: bwydaegh@info.vub.ac.be

(terug)

R&D rond Web Services bij Ubizen

Ubizen heeft een specifieke afdeling die zich uitsluitend buigt over de beveiliging van toepassingen, inbegrepen web services. De hoeksteen van de oplossingen die deze groep aanbiedt, is een toepassingsschild: Ubizen DMZ/Shield. Deze oplossing beveiligt de drager van webservices, HTTP, en laat toe dat web services op een veilige manier kunnen communiceren. Hier zal voor webservices XML validatie, zoals schema controle, een bijkomende beveiliging geven. Een tweede component, Web/Notary, biedt ondersteuning voor digitale handtekening en identiteitscontrole met certificaten.

De CA-keuze (Certificate Authority) is open: Verisign maar ook Globalsign, in-house met bijvoorbeeld Microsoft PKI of co-sourcing via Ubizen Onlineguardian Certificate Management: er is voor elk wat wils. Web/Notary Registrar laat toe om certificaten op een eenvoudige manier te distribueren. Web/Notary Validator valideert handtekeningen. Deze component zal de ondersteuning voor XML-DSIG aanbieden.

De voorgestelde oplossingen reiken een haalbare PKI infrastructuuroplosing aan, maar gaan verder en bieden tegelijk ook faciliteiten voor het gebruik van de certifcaten aan, ook voor webservices.

Meer info over onderzoek & ontwikkeling hierrond: André Marien, andre.marien@ubizen.com

(terug)

R&D rond Web Services bij Siemens Atea

In de eerste plaats wordt onderzoek verricht naar de inzetbaarheid en bruikbaarheid van Web Services om een beveiligde toegang te geven naar enkele bestaande applicaties. Zo werd een studie met 'proof of concept' uitgevoerd i.v.m. security en 'single sign on' in Web Services, gebaseerd op de IETF GSS API. Het project biedt diagnosediensten voor netwerkproblemen aan via een beveiligde Web Service.

Een ander project onderzoekt de mogelijkheden van gefedereerde identiteiten, gebaseerd op de Liberty Alliance-specificaties. Het innovatiedoel van dit project is om een infrastructuur te introduceren, geschikt voor het toegankelijk maken van netwerkbeheergegevens (als voorbeeld) via het Web op een gepaste veilige wijze, gebruik makend van een traditionele Internet "client" of mobiele handset. Ook de mogelijkheid om kosten te verrekenen naar gebruikers van deze Web Services wordt onderzocht, waarbij de afrekening gebaseerd wordt op de gefedereerde identiteit van de gebruiker.

Belangrijke aandachtspunten zijn de specifieke, mobiele aspecten, gerelateerd met Web Services. Zo onderzoekt Siemens hoe de mobiele identiteit kan gefedereerd worden met de Liberty identiteit, en worden de mogelijkheden bestudeert van het Diameter-protocol om het afrekenen van de mobiele kosten via deze gefedereerde identiteit mogelijk te maken.

Contactpersoon: Roger Theeuws, e-mail: roger.theeuws@siemens.atea.be

(terug)

R&D rond Web Services bij Alcatel

'The PARLAY Group' was één van de organisaties in het telecommunicatiedomein die de Web service technologie al in een vroeg stadium overnamen. Met zijn 'Parlay Web services' en 'Parlay X' specificaties definieerde 'The Parlay Group' reeds een aantal open interfaces voor netwerkdiensten beschreven met WSDL. Alcatel nam actief deel onder andere door zijn verantwoordelijkheden op te nemen als ETSI SPAN OSA project leider en als lid van de raad van commissarissen. De resulterende specificaties worden consistent geïmplementeerd in Alcatel's 'Open Services Platform (OSP)', die steunt op de architectuur voor Intelligente Netwerk (IN) diensten, waarmee het bedrijfszekere en schaalbare platformen, met diensten uit de telecom-klasse, kan aanbieden aan derde-partner applicatieleveranciers. Alcatel levert reeds Web service-oplossingen in operationele omgevingen en ondersteunt de technologie eveneens in zijn 'Unified Messaging System (UMS)' and 'Instant Messaging (IM)' applicaties. U kan contact opnemen met Albert Wambecq voor meer informatie.

In het breedbanddomein worden Web service interfaces geïmplementeerd om op termijn zelfs derde-partner applicatieleveranciers toe te laten bandbreedte te kunnen garanderen over de ganse verbinding. U kan contact opnemen met Frans Westerhuis voor meer informatie.

De werkgroep 'Residential Networked Applications (ReNA)' van de afdeling 'Research and Innovation (R&I)' profileert zichzelf dan weer als het competentie hoofdkwartier voor state-of-the-art Web service technologieën. De laatste evoluties en prognoses worden nauwlettend opgevolgd, terugkoppeling naar het ganse bedrijf wordt verzekerd, advies aan de verschillende bedrijfsafdelingen voorzien. De ReNA werkgroep heeft zijn vertegenwoordiger in de W3C organisatie en neemt eveneens deel aan strategisch basisonderzoek voor Web service technologieën samen met verschillende Vlaamse universiteiten en industriële partners. De ReNA werkgroep focusseert zich tevens op het gebruik van Web services in de veelbelovende residentiele markt die met de buitenwereld verbonden is via breedband toegang. U kan contact opnemen met Jan Bouwen voor meer informatie.

(terug)